receptovia

receptovia · Leki · Leki na sen na receptę: od przyczyny bezsenności do bezpiecznego leczenia

Leki na sen na receptę: od przyczyny bezsenności do bezpiecznego leczenia

Leki na sen na receptę to dwie różne grupy. Do pierwszej należą leki Z i benzodiazepiny nasenne: to substancje psychotropowe, które usypiają szybko, lecz niosą ryzyko uzależnienia. Druga to leki o innym głównym wskazaniu, na przykład przeciwdepresyjne, które lekarz dobiera, gdy bezsenność ma tło depresyjne lub lękowe. Gdy bezsenność jest przewlekła, drogę leczenia wyznacza CBT-I, czyli terapia poznawczo-behawioralna ukierunkowana na sen, a po tabletki nasenne sięga się tylko na krótki odcinek.

Przystanki w tekście
  1. Etap 1: zanim pojawi się tabletka, poszukaj przyczyny bezsenności
  2. Etap 2: rodzaje leków na sen w jednym zestawieniu
  3. Etap 3: dlaczego leki z grupy Z i benzodiazepiny bierze się krótko
  4. Przeciwwskazania, o których lekarz zapyta
  5. Etap 4: leki na sen bez ryzyka uzależnienia typowego dla psychotropów
  6. Melatonina i to, co znajdziesz na półce apteki
  7. Etap 5: kiedy z bezsennością iść do lekarza
  8. Kontynuacja leczenia nasennego online: co sprawdza lekarz
  9. Substancje z tej grupy
  10. Źródła

Etap 1: zanim pojawi się tabletka, poszukaj przyczyny bezsenności

Charakterystyki leków nasennych zaczynają od tej samej zasady: zanim lekarz zaleci lek nasenny, powinien w miarę możliwości ustalić przyczynę bezsenności i usunąć czynniki, które ją podtrzymują. Według ChPL zolpidemu bezsenność, która nie mija po 7-14 dniach przyjmowania leku, bywa sygnałem pierwotnego zaburzenia psychicznego lub fizycznego, które lekarz musi rozpoznać.

Bezsenność bywa objawem depresji, zaburzeń lękowych, bezdechu sennego, bólu, chorób tarczycy albo skutkiem leków, kofeiny i pracy zmianowej. Dlatego sama tabletka często tylko przykrywa problem na kilka nocy.

Przy bezsenności przewlekłej punktem wyjścia jest CBT-I, czyli terapia poznawczo-behawioralna bezsenności. To praca bez leków, prowadzona przez przeszkolonego terapeutę: regularna pora wstawania, ograniczenie czasu spędzanego w łóżku bez snu, zmiana skojarzeń sypialni i myśli, które nakręcają lęk przed kolejną nocą. Jak dostać się na psychoterapię w ramach NFZ, opisuje przewodnik o psychoterapii na NFZ.

Etap 2: rodzaje leków na sen w jednym zestawieniu

Tabela zbiera substancje, które najczęściej pojawiają się w rozmowach o leczeniu bezsenności. Wskazania pochodzą z Charakterystyk Produktu Leczniczego produktów referencyjnych.

SubstancjaRodzaj i kategoria wydaniaWskazanie według ChPLNa co uważać
Zolpidem (np. Stilnox, Nasen)Zolpidem należy do leków Z; apteka wydaje go na receptę Rp, a przepisy zaliczają go do substancji psychotropowych grupy IV-P.Zolpidem przeznaczono do krótkotrwałej terapii dorosłych, u których bezsenność odbiera możliwość funkcjonowania albo przynosi dotkliwe cierpienie.Zolpidem może uzależniać, a ChPL ogranicza leczenie do 4 tygodni łącznie z okresem odstawiania.
Zopiklon (np. Imovane)Zopiklon, podobnie jak zolpidem, jest lekiem Z o kategorii wydania Rp, wpisanym do grupy IV-P substancji psychotropowych.Zopiklon stosuje się przez krótki czas u dorosłych, których bezsenność jest przejściowa, krótkotrwała albo przewlekła.Zopiklon może uzależniać; leczenie nie powinno przekraczać 4 tygodni, a do prowadzenia auta potrzebny jest odstęp 12 godzin od przyjęcia.
Trazodon (np. Trittico CR)Trazodon to lek przeciwdepresyjny na receptę Rp, niewpisany do wykazu substancji psychotropowych.Wskazaniem trazodonu są zaburzenia depresyjne, także te, którym towarzyszy lęk.Trazodonu nie podaje się osobom będącym pod wpływem alkoholu albo leków nasennych; przez cały czas terapii nie pij alkoholu.
Mirtazapina (np. Mirtor)Mirtazapina to lek przeciwdepresyjny na receptę Rp, niewpisany do wykazu substancji psychotropowych.ChPL przewiduje mirtazapinę dla dorosłych z epizodami dużej depresji.Mirtazapina działa uspokajająco i zwiększa apetyt; według ChPL nie uzależnia, ale leczenie kończy się stopniowo.
Hydroksyzyna (np. Atarax)Hydroksyzyna to lek przeciwlękowy na receptę Rp, niewpisany do wykazu substancji psychotropowych.Hydroksyzynę stosuje się objawowo przy lęku u dorosłych, przy świądzie i w przygotowaniu do zabiegów; wśród wskazań nie ma bezsenności.Hydroksyzyny nie wolno stosować, gdy odstęp QT jest wydłużony lub występują czynniki ryzyka jego wydłużenia, a także w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Melatonina jako lek (Circadin)Circadin to produkt leczniczy z melatoniną, inny niż suplementy diety.Circadin przeznaczono na krótki czas dla pacjentów, którzy ukończyli 55 lat i mają pierwotną bezsenność ze słabą jakością snu.Melatonina ma umiarkowany wpływ na prowadzenie pojazdów, a alkohol zmniejsza jej skuteczność.

Etap 3: dlaczego leki z grupy Z i benzodiazepiny bierze się krótko

Zolpidem, zopiklon i benzodiazepiny nasenne, takie jak estazolam, działają skutecznie, ale z czasem zmieniają się w problem. W obu charakterystykach, zolpidemu i zopiklonu, pada ten sam limit: terapia ma być jak najkrótsza i razem z fazą stopniowego schodzenia z dawki nie powinna przekroczyć 4 tygodni. Dłuższy odcinek tej drogi wymaga, by lekarz ponownie ocenił twój stan, ponieważ im dłużej trwa leczenie, tym większe ryzyko nadużywania i uzależnienia.

  • Uzależnienie może być psychiczne lub fizyczne. Ryzyko rośnie z dawką i czasem leczenia, a przypadki uzależnienia zgłaszano częściej po 4 tygodniach stosowania. Większe jest u osób z zaburzeniami psychicznymi i nadużywających alkoholu lub leków.
  • Tolerancja: po kilku tygodniach zolpidem może działać słabiej.
  • Odstawienie: po rozwinięciu uzależnienia nagłe przerwanie może dać bóle głowy i mięśni, nasilony lęk, napięcie, splątanie i drażliwość, a po odstawieniu zolpidemu i zopiklonu może wrócić bezsenność w nasilonej postaci (bezsenność z odbicia).
  • Niepamięć i złożone zachowania w czasie snu, na przykład wstawanie i wykonywanie czynności bez pamięci o nich. Kto ich doświadczył po zolpidemie lub zopiklonie, nie może dalej przyjmować tego leku.
  • Następny dzień: przed prowadzeniem auta ChPL zaleca co najmniej 8 godzin przerwy po zolpidemie i 12 godzin po zopiklonie.
  • Alkohol i opioidy: alkohol wzmacnia uspokajające działanie leku, więc dopóki go bierzesz, nie pij; jednoczesne przyjmowanie z opioidami grozi depresją oddechową, śpiączką, a nawet zgonem.

Przeciwwskazania, o których lekarz zapyta

Zolpidemu nie stosuje się przy zespole bezdechu sennego, ciężkiej niewydolności wątroby, ostrej lub ciężkiej niewydolności oddechowej i miastenii; zopiklon ma podobną listę, z ciężką postacią bezdechu sennego. Oba leki nie są zalecane w ciąży ani w okresie karmienia piersią i nie stosuje się ich u osób poniżej 18 lat. Jeśli chrapiesz i masz przerwy w oddychaniu w nocy, powiedz o tym lekarzowi, zanim dostaniesz jakikolwiek lek nasenny.

Etap 4: leki na sen bez ryzyka uzależnienia typowego dla psychotropów

Gdy bezsenności towarzyszy depresja albo lęk, lekarz może zamiast leku nasennego wybrać lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym, na przykład trazodon albo mirtazapinę. Ich wskazaniem w ChPL jest depresja, nie bezsenność, więc taki wybór należy do lekarza i zależy od całego obrazu choroby.

Obie substancje nie figurują w wykazie substancji psychotropowych. Charakterystyka mirtazapiny jasno mówi, że lek ten nie uzależnia, ale gdy po długim przyjmowaniu przerwiesz go nagle, mogą wystąpić objawy odstawienne. Brak ryzyka uzależnienia nie oznacza braku ryzyka: oba leki wywołują senność, wchodzą w interakcje i wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów, a ChPL mirtazapiny zaleca, by osoby leczone lekami przeciwdepresyjnymi nie prowadziły auta ani nie wykonywały innych czynności wymagających czujności.

Przez pierwsze tygodnie przyjmowania leku przeciwdepresyjnego, a także po każdej korekcie dawki, lęk i myśli samobójcze potrafią chwilowo przybrać na sile; najczęściej dotyczy to osób, które nie skończyły 25 lat. Jeśli to zauważysz, natychmiast daj znać lekarzowi, a gdy życie jest bezpośrednio zagrożone, wybierz 112.

Hydroksyzyna jest lekiem przeciwlękowym, a senność to jej działanie uboczne. ChPL wyklucza ją u pacjentów, którzy biorą leki wydłużające odstęp QT; do tej grupy należą również niektóre leki przeciwdepresyjne. O takim połączeniu zawsze decyduje lekarz.

Melatonina i to, co znajdziesz na półce apteki

Lecznicza melatonina (Circadin) ma według ChPL jeden wąski cel: krótką terapię pierwotnej bezsenności o niskiej jakości snu u pacjentów w wieku 55 lat i starszych. Tabletkę bierze się po jedzeniu, na 1-2 godziny przed pójściem spać. W badaniach po jej odstawieniu nie obserwowano bezsenności z odbicia. Alkohol zmniejsza jej skuteczność, a z benzodiazepinami i lekami Z melatonina może nasilać ich działanie uspokajające.

Melatonina w suplemencie diety jest prawnie żywnością, nie lekiem, dlatego jej jakość sprawdza się według innych zasad. Więcej o tym, kiedy melatonina ma sens, przeczytasz w przewodniku o melatoninie na sen.

Zolpidemu, zopiklonu ani benzodiazepin nie kupisz legalnie bez recepty. Tabletki z nielegalnych źródeł w internecie mogą być podróbkami, zawierać inną substancję albo inną ilość leku, a to przy lekach działających na oddychanie i świadomość jest realnym zagrożeniem.

Etap 5: kiedy z bezsennością iść do lekarza

Do psychiatry w NFZ nie potrzebujesz skierowania, a centra zdrowia psychicznego przyjmują dorosłych z obszaru swojego działania bez skierowania i bez zapisu.

  • Bezsenność trwa tygodniami i odbija się na pracy, nastroju albo bezpieczeństwie w ruchu drogowym.
  • Ktoś zauważył, że chrapiesz i przestajesz oddychać w nocy.
  • Obniżony nastrój, lęk lub utrata radości towarzyszą zaburzeniom snu.
  • Bierzesz lek nasenny dłużej niż zaplanowano albo czujesz, że bez niego nie zaśniesz.
  • Po tabletce zdarzyły ci się luki w pamięci lub czynności wykonane we śnie.
  • Planujesz ciążę albo jesteś w ciąży i przyjmujesz lek nasenny.

Kontynuacja leczenia nasennego online: co sprawdza lekarz

Przez internet nie zaczniesz leczenia nasennego. Online można jedynie przedłużyć leczenie, które już prowadzi lekarz i które masz udokumentowane. W tej usłudze wypełniasz formularz z wywiadem medycznym, lekarz ocenia wniosek, a jeśli czegoś potrzebuje, dopytuje na czacie. Lekarz może odmówić, zwłaszcza gdy leczenie lekiem Z trwa już dłużej, niż przewiduje ChPL. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Szczegóły znajdziesz na stronie e-recepty psychiatrycznej.

Zolpidem i zopiklon to substancje psychotropowe grupy IV-P, więc obowiązują przy nich dodatkowe zasady. Kontynuacyjną receptę bez ponownego badania lekarz może wystawić wyłącznie wtedy, gdy ostatnie badanie odbyło się najwyżej 3 miesiące wcześniej, i musi przy tym ustalić, czy lek przepisany poprzednio jeszcze ci nie wystarcza. Recepta na substancję psychotropową, także e-recepta, ma termin realizacji 30 dni. Limit 90 dni zapasu, znany z leków na ADHD, grupy IV-P nie dotyczy.

Substancje z tej grupy

  • Zolpidem Lek nasenny z grupy Z: wskazania, ryzyka, uzależnienie, odstawienie i zasady recepty
  • Trazodon Trazodon: lek przeciwdepresyjny na depresję, także z lękiem i zaburzeniami snu
  • Mirtazapina Mirtazapina: lek przeciwdepresyjny na receptę, stosowany u dorosłych w depresji
  • Hydroksyzyna Hydroksyzyna: lek przeciwlękowy i przeciwświądowy, stosowany też przed zabiegami

Źródła

Pytania do tego wpisu

Po który lek na sen sięgnąć, żeby nie wpaść w uzależnienie?

Uzależnieniem nie grozi według ChPL mirtazapina, a dla trazodonu ChPL nie wskazuje dowodów działania uzależniającego. Ponieważ leki Z i benzodiazepiny niosą ryzyko uzależnienia, bierze się je przez krótki czas, a w ich miejsce lekarz może zaproponować któryś z uspokajających leków przeciwdepresyjnych. Ich wskazaniem jest jednak depresja, nie sama bezsenność. Przy przewlekłej bezsenności podstawą jest terapia CBT-I, która w ogóle nie wymaga leków.

Czy lekarz przez internet przepisze mi lek nasenny?

Nowego leczenia nasennego online się nie rozpoczyna. Można złożyć wniosek o kontynuację leczenia, które już prowadzi lekarz i które masz udokumentowane. W przypadku zolpidemu i zopiklonu ostatnie badanie musi mieścić się w 3 miesiącach wstecz, a lekarz przegląda, jakie recepty wystawiono ci wcześniej. Decyzja należy do lekarza, który może odmówić.

Czy melatonina na sen naprawdę działa i komu pomaga?

Działa u wąskiej grupy: Circadin, czyli melatonina jako produkt leczniczy, służy do krótkiej terapii pierwotnej bezsenności, w której sen jest złej jakości, u osób w wieku co najmniej 55 lat. W badaniach nie dawała bezsenności z odbicia po odstawieniu. Suplementy z melatoniną to środki spożywcze, więc ich jakość kontroluje się inaczej niż leków. Alkohol zmniejsza jej skuteczność, dlatego w trakcie leczenia nie należy pić alkoholu.

Jakie leki na bezsenność lekarz ma do wyboru?

Na krótko lekarz może przepisać lek nasenny z grupy Z, na przykład zolpidem lub zopiklon, albo benzodiazepinę nasenną, na przykład estazolam. Jeśli za złym snem stoi depresja albo lęk, lekarz może wybrać uspokajający lek przeciwdepresyjny, na przykład trazodon lub mirtazapinę. U osób od 55. roku życia z pierwotną bezsennością w grę wchodzi melatonina jako lek. Wybór zależy od przyczyny bezsenności.

Czy leki nasenne kupię tylko na receptę?

Leki o silnym działaniu nasennym tak: zolpidem, zopiklon i benzodiazepiny są wydawane na receptę Rp i należą do substancji psychotropowych grupy IV-P, więc ich recepta ma termin realizacji 30 dni. Na receptę są też trazodon, mirtazapina i hydroksyzyna. Suplementy diety z melatoniną kupisz w sklepie, ale nie są one produktami leczniczymi.

Tekst objaśnia, jak działa ta grupa leków, i nie zastępuje wizyty ani konsultacji. O tym, czy i czym leczyć konkretnego pacjenta, przesądza lekarz, który zna jego sytuację.

Rejestr

Wpis do RPWDL, czyli działalność lecznicza pod nadzorem wojewody.

Nadzór medyczny

Sprawy prowadzi lek. Damian Wojno, PWZ 3211301.

Postój u lekarza

Lekarz czyta zgłoszenie i może dopytać na czacie.

Opłata

Płacisz za ocenę wniosku przez lekarza. Zwrot, jeśli zrezygnujesz przed oceną.

E-Recepta Psychiatryczna 250,00 zł Rozpocznij